Ukraina - Lwów - Cmentarz Orląt Lwowskich.

Cmentarz Łyczakowski został założony w 1787r. Spoczywają tu m.in.: A.Grottger, K.Szajnocha, W.Łoziński, J.K.Ordon, S.Goszczyński, W.Bełza, G.Zapolska, F.Smolka, M.Konopnicka, S.Banach, K.Twardowski jak i XIX wieczni powstańcy polscy.  Od 1918 kwatera Orląt Lwowskich. Orlęta Lwowskie - utrwalona w tradycji patriotycznej nazwa młodocianych obrońców Lwowa, uczniów szkół i studentów uczestniczących ochotniczo 1–22 XI 1918 w walkach polskiej samoobrony z oddziałami ukraińskimi.

Wierchnie Sieniewiedzie - pierwszy obóz pod namiotami w widłach 2 rzek (m.in. Stryj) nad tunelem kolejowym.

Truskawiec - jeden z najstarszych i unikalnych kurortów (początki XIXw.), leży u podnóża Karpat. Znajduje się tu 19 sanatoriów i 20 pensjonatów oraz uzdrowiska dla dzieci. Na terenie Truskawca korzystać można z różnych typów mineralnych wód podziemnych. Najbardziej znana to "Naftusia".

Za tablicą informacyjną: "Hydrokarbonadowa, magnezowo-kalcytowa, słabozmineralizowana woda z wysoką zawartością organicznych materij pochodzenia naftowego. Dostęp powietrza prędko niszczy organiczne materie, temu może spożywać się tylko w bjuwecie. Ma specyficzny przysmak i lekki zapach nafty, zwłaszcza, kto używa wodę po raz pierwszy. Sprzyja likwidacji procesów zapalnych w organach i tkankach , pobudza odchodzenie drobnych kamieni i „piasku” z nerek, żółciowego pęcherza, moczo- i żółciowywodnych szlaków, zmniejsza litogenność moczy, żółci. Naftusia normalizuje przemiane materii,szczególnie węglowodanową przemianę u chorych na cukrzyce, normalizuje działalność żołądkowo-kiszkowego szlaku, podżołądkowego gruczołu,podwyższa aktywność gruczoł wewnętrznego wydzielania, ochrania i odnawia komórki wątroby, wywodzi z organizmu radionuklidy. Ma właściwości moczogoniące, żółciogoniące, spazmolityczną, zaspokajającą ból, usuwa proces zapalenia w nerkach, moczowych szlakach, wątrobie, jelicie i.t.d."

Wjeżdżamy w  Karpaty Ukraińskie (m. Koziewa)

Karpaty - góry w środkowej Europie, na terytorium: Rumunii, Czech, Słowacji, Ukrainy, Polski, Węgier i Austrii ciągnące się łukiem otwartym ku zachodowi od przełomu Dunaju pod Bratysławą do Żelaznej Bramy (przełom Dunaju pod Orszową). Od Alp oddzielone Kotliną Wiedeńską, od Sudetów — Bramą Morawską; dł. ok. 1300 km, szer. 120–300 km; najwyższy szczyt Gerlach (2655 m).

Niżnyje Wrota, rzeka Latorycą. Odsłonięcie łupków trzeciorzędowych z pęknięciami wypełnionymi antrakolitem i kwarcem (wykształconym w postaci pięknych kryształów, w których zamknięte są pęcherzyki gazu lub ropy).

Mukaczewo. Zamek na wzgórzu istniał już we wczesnym średniowieczu gród warowny Rusi Podkarpackiej, znany od 1196. Po kolejnych rozbudowach stał się najpotężniejszą twierdzą Zakarpacia i faktyczną siedzibą żupanów komitatu Bereg, a w pewnym okresie również stolicą Siedmiogrodu. Twierdza wielokrotnie przechodziła z rąk do rąk, przez pewien czas rezydowała w nim Elżbieta Bośniaczka, żona króla Polski Ludwika Węgierskiego (Andegaweńskiego). W latach 1685–88 ognisko węgierskich powstania przeciw Habsburgom, w 1699 roku przyłączone do Austrii. W okresie 1703–11 ośrodek powstania F. Rakoczego, po upadku zamieniony na więzienie. Z murów zamkowych roztaczają się rozległe widoki na miasto oraz równinę węgierska.

Kopalnia złota i srebra "Beregowo" (złoże o genezie wulkanicznej).

Przed nami długa droga prowadząca w nieznane ...

Miejscowość Sołotwino - słone jezioro powstałe w zapadlisku poeksploatacyjnym.

Miejscowość Sołotwino - diapir solny, a obok widoczne słone jezioro powstałe w zapadlisku poeksploatacyjnym.

Diapir - struktura tektoniczna powstała wskutek przebicia się plastycznego jądra antykliny (najczęściej soli lub iłów) przez młodsze, sztywniejsze skały nadkładu.

Bytkowo - przykład fliszu karpackiego nad rzeka Bystrzyca Nadworniańską.

Flisz jest zespołem skał osadowych o wielkiej miąższości składający się z naprzemianległych warstw piaskowców, mułowców i łupków ilastych (niekiedy też zlepieńców) powstałych jako osady morskie przy udziale prądów zawiesinowych. Skały fliszowe, zwykle silnie sfałdowane, są charakterystycznym składnikiem gór fałdowych, np. Alp, Karpat (Karpaty fliszowe); często zawierają złoża ropy naft. i gazu ziemnego.

Bytkowo. Naturalne wystąpienie asfaltu (czarny kolor) w łupkach menelitowych.

Asfalt naturalny - czarna lub brunatna zestalona osadowa skała pochodzenia organicznego, składająca się głównie z mieszaniny wielkocząsteczkowych węglowodorów. Powstaje wskutek przeobrażenia ropy naftowej - w wyniku utraty przez nią składników lotnych oraz częściowego utlenienia składników pozostałych.

Kamieniec Podolski - zamek.

Chocim - położony na prawym brzegu Dniestru, w głębokiej niecce, na skalnym cyplu między rzeką a jarem wpadającego do niej potoku.

Chocim - pierwszy zamek zbudowano za Rusi Kijowskiej, później twierdza mołdawska, następnie turecka. Miejsce dwóch wielkich bitew z Turkami - w 1621 r. (zwycięska obrona obozu warownego pod wodzą Karola Chodkiewicza, hetmana wielkiego litewskiego) i 1673 r. (Jan Sobieski, hetman wielki koronny). Po połowie XIX w. zamek stracił obronne znaczenie. Do dnia dzisiejszego zachował się niemal w całości.  Był to ważny punkt strategiczny, usytuowany na przecięciu się szlaków handlowych, strzegący przeprawy przez Dniestr (Dniestr stał się tak szeroki dopiero po zbudowaniu zapory, kiedyś w tym miejscu istniał jedyny bród na sporej długości biegu rzeki).

Dniestr - rzeka na Ukrainie i w Mołdawii długości 1352 km o powierzchni dorzecza 72,1 tys. km². Przez Wyż. Wołyńsko-Podolską płynie w dolinie o wąskim dnie i b. stromych, częściowo skalistych zboczach (zw. jarem Dniestru).

Bułgaria - nocleg niedaleko Starej Zagory (miejsce trochę nienajlepsze ze względu na ogromna ilość ostów i innej kłującej roślinności, która sprawiała dużo kłopotów w trakcie porannej toalety... )

Turcja - Safranbolu - miasto, w którym zachowała się unikatowa zabudowa z domami z czasów osmańskich. W tamtym okresie osada ta znajdowała się na ważnym szlaku handlowym, a trójkondygnacyjne domy (konak) wznosili zamożni kupcy i rzemieślnicy.

Safranbolu - Cinci Hamami XVII wieczna łaźnia turecka, w trakcie naszego pobytu poddawana intensywnemu remontowi.

Giresund - typowa nowoczesna zabudowa miejska w Turcji.

Monastyr Sumela - założony w IV wieku przez dwóch greckich mnichów (Barnabe i Sofroniusza), których zaprowadziła w to miejsce ikona Czarnej Madonny (podobno autorstwa św. Łukasza). Znajduje się on wysoko w zagłębieniu skalnym góry Mela.

Monastyr Sumela.

Trabzon wieczorem.

Trabzon - miasto w północnej Turcji u podnóża G. Pontyjskich. Ośrodek handlu herbatą (co było widoczne po ilości herbacianych upraw w okolicy i sklepów z herbatą w samym mieście).

Trabzon. Jeden z cudów natury - zachód słońca z trąbą powietrzną/wodną.

Gruzja. Zawód fotoreportera nie jest łatwy...

Tbilisi - Hotel Iveria położony niedaleko siedziby rządu Gruzińskiego. Niegdyś najbardziej reprezentacyjny hotel, dziś zamieniony na noclegownie dla uchodźców z Abchazji.

Tbilisi -  stolica Gruzji położona w Kotlinie Tbiliskiej na tarasach (406–522 m) po obu brzegach Kury na dł. ok. 27 km zamieszkała przez ok. 1,5 milionów ludzi.

Tbilisi - zdjęcie grupowe przed ambasadą Polską , której pracownicy okazali nam bardzo duża życzliwość i nieocenioną pomoc za co jesteśmy im niezmiernie wdzięczni (zrobiliśmy mała sensacje przyjeżdżając autobusem w tak dużej grupie).

Tbilisi - Kościół Metechi (z drugiej połowy XIII w.).

Mecheta - miasto w Gruzji,  położone przy Gruzińskiej Drodze Wojennej przy ujściu Aragwi do Kury, założone połowie pierwszego tysiąc p.n.e.(jedna z najstarszych osad na Kaukazie).

Czasami autobus musiał ustąpić miejsca miejscowym ... krowom - częsty widok w Gruzji.

Gruzińska Droga Wojenna - szosa z Władykaukazu w Osetii Pn. (Federacja Ros.) do Tbilisi (Gruzja) przecinająca główny grzbiet Kaukazu o długości 208 kilometrów.

Kaukaz - obszar górski w Azji (najwyższy szczyt Elbrus 5642m.), między morzami: Czarnym, Azowskim i Kaspijskim, od Obniżenia Kumsko - Manyckiego na północy do granic Turcji i Iranu na południu, o powierzchni ok. 440 tys. km². Dzieli się na Przedkaukazie, Wielki Kaukaz, Zakaukazie oraz Mały Kaukaz.

Łańcuch górski sfałdowany i wypiętrzony w trzeciorzędzie w wyniku orogenezy alpejskiej jest zbudowany głównie z mezozoicznych i trzeciorzędowych skał osadowych (wapieni, piaskowców, łupków ilastych) oraz ze skał wulkanicznych.

"Trzej Muszkieterowie" na Przełęczy Krzyżowej (2395 m.), najwyższym miejscu Gruzińskiej Drogi Wojennej.

Kolejny z cudów natury - trawertyny (kolor pochodzi od związków żelaza). Martwica - osadowa skała wapienna lub krzemionkowa, pochodzenia chemicznego, powstaje przez wytrącanie się węglanu wapnia lub krzemionki z wód źródlanych pod wpływem gwałtownego spadku ciśnienia lub temperatury. Odmianą martwicy wapiennej jest trawertyn, skała zwięzła, osadzająca się z zimnych wód źródlanych.

Jedna z większych osad położonych na Gruzińskiej Drodze Wojennej nad rzeką Terek przy której rozbiliśmy obóz - w czasie lata mieszka w niej do 15 rodzin, na zimę pozostaje 7.

Pasmo Boczne - pasmo górskie w Wielkim Kaukazie, po północnej stronie Pasma Głównego (Wododziałowego), na pograniczu Rosji i Gruzji (Abchazja). Wznoszą się tu najwyższe szczyty Kaukazu: Elbrus 5642 m, Dychtau 5203 m, Kazbek 5033 m.

Wojny Kaukaskie - wojny w XVIII–XIX w. związane z podbojem Kaukazu przez Rosję. Nazwa ta obejmuje: stłumienie powstań narodów Kaukazu, wojny Rosji z dążącymi do opanowania tego terytorium Turcją i Persją (m.in. wojny rosyjsko - perskie 1804–13 i 1826–28; wojny rosyjsko -tureckie: 1768–74, 1787–92, 1806–12 i 1828–29), a także właściwe wojny kaukaskie 1816 - 64 (działania wojenne Rosji przeciw góralom kaukaskim) zakończone przyłączeniem Kaukazu do Rosji. Ciekawe jak historia nazwie obecne zmagania Rosji z narodami Kaukaskimi?

Kaukaski zachód słońca...

Kazbek (gruz. Mkinwari) masyw wulkaniczny w Wielkim Kaukazie na granicy Gruzji i Federacji Ros. (Osetia Pn.) o wysokości 5033 metrów (widoczny ośnieżony szczyt).

Wschodnia Turcja.

Najwyżej położony biwak na trasie naszej podróży - ok. 2200 - 2300 metrów npm (dla porównania Kasprowy Wierch - 1985m. npm).

Kurdyjskie dzieci. 

Kurdowie - naród zamieszkujący głównie Kurdystan, także Syrię, Afganistan, Kazachstan, Armenię liczący ok. 30 mln. obywateli. Największy naród bez państwa.

Wioska kurdyjska we wschodniej Turcji - coraz rzadszy widok ze względu na prowadzoną  przymusową asymilacje.

... kwiaty ...

... morze kwiatów ...

Ani (w tle widoczne mury obronne) - miasto stojące na smaganej wiatrami trawiastej równinie nad rzeką Achurian. Od 961 roku stolica królestwa armeńskiego pod rządami Bagratydów, osiągnęło największy rozkwit za panowania Gagika I (990 - 1020) i zwane było "miastem tysiąca i jednego kościoła". W 1319 roku zniszczone przez trzęsienie ziemi.

Zachowały się fragmenty murów, budowli pałacowych i sakralnych (m.in. katedra X/XI wieczna, kościół św. Grzegorza Abuhamrenca, kościół Zbawiciela z X wieku.). W związku z tym, że miasto leży w strefie przygranicznej (na drugim brzegu rzeki jest juz Armenia) potrzebna jest specjalna przepustka oraz zabronione jest fotografowanie i kamerownie (przestrzegania tych zakazów pilnuje duża rzesza żołnierzy oraz tajniaków, których było więcej niż turystów).

Ishak Pasa Sarayi - pałac zbudowany przez osmańskiego dostojnika w końcu XVIII wieku, znajdował się na ważnym szlaku handlowym i jest mieszanką stylów: osmańskiego, perskiego, ormiańsko - gruzińskiego i seldżuckiego. Składa się na niego 366 pokoi (m.in. harem z 14 sypialniami i selamluk - zespół pokoi mężczyzn) i mały, piękny meczet.

Tufy wulkaniczne niedaleko góry (wulkanu) Ararat (najwyższy szczyt Turcji - 5122m. npm; miejsce. w którym zatrzymała się arka Noego po opadnięciu wód Biblijnego Potopu).

Lawy czwartorzędowe. W tle widoczne stożki wulkanów (o wysokości do 3542m).

Przełęcz Tendurok na wysokości 2644 metrów. Najwyżej położona przełęcz jaką pokonaliśmy w czasie tego wyjazdu (autobus z pewnymi oporami dał rade).

Jezioro Wan - bezodpływowe jezioro (na wysokości 1646 m) położone na Wyżynie Armeńskiej w tektonicznej kotlinie u podnóża Taurusu Armeńskiego o powierzchni ok. 3,7 tys. km2.  Zasolenie równe jest 19,1‰ dzięki czemu bardzo łatwo się pływa i ciężko nurkuje. Woda ma smak gorzkawy i wydaje się "tłustawa" w dotyku. W tle widoczny górujący nad jeziorem szczyt Suphan - 4434m npm.

Dolina Tygrysu widziana z murów Diyarbakir. Rzeka Tygrys o długości 1950 kilometrów płynie przez Turcje i Irak. Po połączeniu z Eufratem tworzy rzekę Szatt al-Arab.

Diyarbakir - gwarne miasto położone na wysokim brzegu Tygrysu, otoczone pięciokilometrowymi czarnymi murami bazaltowymi. Uznawane za nieoficjalną stolice zdominowanego przez Kurdów południowego wschodu Turcji.

Eufrat - rzeka w Turcji , Syrii i Iraku powstała z połączenia Eufratu zachodniego (Karas) i Eufratu Wschodniego (Murat) o długości 2700 kilometrów. W dolnym biegu płynie przez Nizinę Mezopotamską, równolegle do rzeki Tygrys, z którą łączy się koło miejscowości Al-Kurna, tworząc rzekę Szatt al-Arab. Doliny Eufratu i Tygrysu były kolebką kultur: sumeryjskiej i babilońsko - asyryjskiej. Słynne miasta to m.in. Ur, Babilon, Mari, Karkemisz.

Ostatni prom przez Eufrat - pływał, choć wyglądał niezbyt zachęcająco.

Góra Nemrut(2150m npm) - wschód słońca, ok. 5 rano. Aby zdarzyć na ten spektakl światła na górze Nemrut musieliśmy wyruszyć z Kahty, miejsca naszego noclegu o 2 w nocy busami wynajętymi od właściciela hotelu. Zimny, porywisty wiatr przenikał przez ubranie, a ręce grabiały z zimna, jednak gdy zaczęło się już przedstawienie wszystko inne przestało mieć jakiekolwiek znaczenie.

Antioch I rządził w I w przed Chrystusem małym królestwem Kommageny i był ogarnięty marzeniami o nieśmiertelności. Na najwyższym szczycie północnej Mezopotami - Nemrut Dagi - kazał zbudować kopiec z gliny i kawałków skał. W zboczach góry powstały trzy tarasy: wschodni (na zdjęciu), zachodni i północny, na których stanęły gigantyczne posagi bogów greckich i perskich (wśród bogów znajduje się również posąg Antiocha (pierwszy z lewej), który juz za życia kazał nazywać się królem - bogiem).

Pozostałość tarasu wschodniego opromieniona wschodzącym słońcem. Miejsce to zostało odkryte dopiero w 1881 roku przez niemieckiego inżyniera Karla Sestera. Pełną dokumentacje sporządzono pod koniec XX wieku.

Krajobraz wschodniej Turcji w porannych promieniach słońca.

Wschodnia Turcja

Most Cendere (S. Severus) z II wieku. Most został zbudowany przez XVI Legion za czasów panowania Rzymskiego Cesarza Septimiusa Severusa (193 - 211). Długość mostu wynosi 120 metrów, wysokość 30, a szerokości 7 metrów. Cztery kolumny zostały poświęcone cesarzowi S. Severusowi, jego żonie J. Domnie i jego synom: Caracalowi i Getcie (po którego zabójstwie została zburzona na rozkaz cesarza Caracali (211-217)). Most jest przykładem monumentalnej rzymskiej architektury z łukiem składającym się z 92 rzeźbionych kamieni.

Karakus Tumulus - monumenty grobowe (I wiek przed Chrystusem). Budowle te są grobowcem ku czci królewskiej rodziny Commagene. Kopiec składa się z pokruszonych kamieni  i jest otoczony kolumnami. Na południowej kolumnie znajduje się orzeł, na zachodniej lew i byk.

Karakus Tumulus - monumenty grobowe (I wiek przed Chrystusem).

Kapadocja -  obszar o powierzchni około 300 km², ukształtowany około 30 mln lat temu , gdy wskutek wybuchu wulkanów teren ten pokryty został warstwą popiołów. Skamieniały popiół utworzył podatną na erozje warstwę skalną - tuf, przykrytą warstwą lawy wulkanicznej. W wyniku erozji powstały na tym obszarze charakterystycznych form krajobrazu - tzw. bajkowe kominy (na zdjęciu; dawni mieszkańcy tych terenów wierzyli, że są to kominy domostw bajkowych istot żyjących pod ziemią).

Kapadocja. W dolinie Goreme znajduje się największe skupisko wykutych w skalach kaplic i klasztorów. Ponad 30 z nich pochodzi z IX i następnych wieków. W wielu kościołach zachowały się piękne bizantyjskie freski o tematyce zaczerpniętej ze Starego i Nowego Testamentu

Martwica wapienna powstała z wytrącania się jonów wapnia z gorących wód mineralnych spływających po zboczu Cal Dagi.

Hierapolis - w czasach Helenistycznych popularne uzdrowisko. Miasto założone przez króla Pergamona Eumenesa II, słynące z tkanin. W 133 r. p.n.e. Hierapolis zostało przekazane Rzymowi wraz z królestwem Pergamon. Szczyt rozwoju osiągnęło w latach 196 - 215. Od VI wieku następuje powolny zmierzch miasta.

Hierapolis - teatr z 200 roku p.n.e. mieszczący 20 000 widzów.

Hierapolis - teatr z 200 roku p.n.e.

Efez  - jedno z największych miast starożytnego świata, które Grecy zaczęli budować około 1000 roku p.n.e. Miasto zasłynęło jako ośrodek kultu Kybele, Wielkiej Macierzy Bogów. W okresie rzymskim Efez stał się głównym portem Morza Egejskiego (wraz z wypłycaniem portu tracą na znaczeniu).  W pobliżu miasta podobno ostatnie dni przeżyła Matka Boska, której towarzyszył św. Jan Ewangelista.

Morze Egejskie - morze między Płw. Bałkańskim, Azją Mniejszą oraz wyspami Kretą i Rodos (część M. Śródziemnego) o powierzchni 188,5 tys. km², głębokości średniej 477 m. -  dochodzącej maksymalnie do 2591 m (na zach. od wyspy Rodos).

Pergamon - Świątynia Trajana - zbudowana z białego marmuru, ukończona została za panowania Hadriana II.

Pergamon - zbudowany na szczycie wzgórza przez eolskich Greków w VIII wieku p.n.e. Miasto rozkwitło za czasów dynastii Attalidów, której początki dał panujący w latach 263 - 241 p.n.e. Eumenes I - było wtedy jednym z największych ośrodków nauki na świecie. Od 133 roku p.n.e. w posiadaniu Rzymskim, stolica prowincji Azja. Do dziś zachowały się m.in.: mury miejskie, ruiny biblioteki, pałac królewski, Wielki Ołtarz Zeusa, teatr, Świątynia Trajana, Świątynia Dionizosa.

Stambuł - Hagia Sophia - kościół Mądrości Bożej. Świątynia liczy sobie ponad 1400 lat i jest świadkiem wysokiego poziomu cywilizacyjnego Bizancjum. 

Olbrzymia budowla, wzniesiona w miejscu dwóch kolejnych wcześniejszych kościołów, została konsekrowana w obecności cesarza Justyniana Wielkiego w 537 roku. W XV wieku Osmanowie zmienili chrześcijańską świątynie na meczet, dobudowując zgodnie z wymogami islamu minarety, mauzolea i fontanny.

Most (jeden z 2) nad Bosforem zwany mostem Ataturka oddany do użytku 29 października 1973 roku łączący Europę i Azje. Bosfor - wąska cieśnina między Płw. Bałkańskim a Azją Mniejszą łącząca morze Marmara z Morzem Czarnym o długości ok. 30 km i szerokości 0,75–3,7 km.

Dworzec kolejowy w Stambule, miejsce nad którym unosi się duch Orient Expressu. Orient Express - luksusowy pociąg pasażerski kursujący regularnie z Paryża do Stambułu w latach 1883–1977, z przerwą podczas I i II wojny światowej.

Na zakończenie podróży słoneczniki